ΑΒΡΑΑΜ ΤΣΟΥΚΑΛΙΔΗΣ: Σκέψεις πάνω στην ανάπτυξη και τις επενδύσεις

ΑΒΡΑΑΜ ΤΣΟΥΚΑΛΙΔΗΣ: Πρόεδρος της Positive Energy

Την Τρίτη 17 Ιανουαρίου 2012, είχα την τιμή και τη χαρά να μιλήσω στην εκδήλωση και ανοιχτή συζήτηση με θέμα «Επενδύσεις, Ανάπτυξη, Ανεργία». Την ανοιχτή συζήτηση διοργάνωσαν το ΕΛΙΑΜΕΠ, το ΙΟΒΕ, η Kantor και η Κίνηση Πολιτών.

Όπως δήλωσαν οι διοργανωτές: “Στόχος της εκδήλωσης ήταν να αναδειχθούν δυσλειτουργίες και προβλήματα που εμποδίζουν την ανάληψη επενδυτικών πρωτοβουλιών από ξένους και Έλληνες επενδυτές. Η προσέλκυση επενδύσεων αποτελεί κρίσιμη παράμετρο στην προσπάθεια αναθέρμανσης της οικονομικής δραστηριότητας και της επιστροφής της χώρας σε αναπτυξιακή πορεία.

Την ομιλία συνόψισε πολύ ωραία η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ: «Ένα από τα σημαντικότερα συμπεράσματα ήταν ότι η ύφεση και η ανεργία είναι εντονότερες από τις προβλέψεις, επειδή το μείγμα οικονομικής πολιτικής που ακολουθείται είναι προβληματικό και η οικονομία υφίσταται και το κόστος της πιστωτικής στενότητας. Ειδικότερα επισημάνθηκε ότι μειώθηκαν δραστικά οι δημόσιες επενδύσεις, αυξήθηκαν οι φόροι αντί να μειωθούν δραστικότερα οι πρωτογενείς δαπάνες, μειώθηκαν οι πραγματικοί μισθοί (15% στη διετία), αλλά οι τιμές αυξάνονται, λόγω της μηδαμινής προόδου στα μέτρα βελτίωσης των συνθηκών ανταγωνισμού.»

Υπάρχουν πολλές κριτικές για το ακολουθούμενο μείγμα πολιτικής όπως αυτή και αυτή, αλλά το γεγονός ότι οι δημόσιες επενδύσεις αποτελούν το μεγαλύτερο πολλαπλασιαστή στο ΑΕΠ, συνδυασμένο με το γεγονός ότι η μείωση μισθών δεν συνεπάγεται μείωση τιμών καταναλωτή και αύξηση ανταγωνιστικότητας, είναι σίγουρα μια από τις πιο ουσιαστικές.

Η παρουσίασή μου τιτλοφορείται Re-energizing Greece και παρουσιάζει τομείς σε νέες τεχνολογίες οι οποίοι μπορούν να έχουν αναπτυξιακό δυναμικό στην Ελλάδα.

Ξεκίνησα αναφερόμενος στις αρνητικές προοπτικές της παγκόσμιας οικονομίας, όπως αυτές παρουσιάζονται από τις σχετικές οικονομικές αναλύσεις και αντανακλώνται και στις μετρήσεις της ψυχολογίας του κόσμου από το Ευρωβαρόμετρο. Ταυτόχρονα παραγωγική βάση της οικονομίας μετατοπίζεται όλο και περισσότερο προς την Ανατολή.

Σε αυτό το περιβάλλον, υπάρχουν ακόμη κάποιοι τομείς με αυξημένο επενδυτικό ενδιαφέρον και στους οποίους στρέφονται όλο και περισσότερο οι καταναλωτές, όπως οι νέες τεχνολογίες πληροφορικής και επικοινωνιών, η χρήση του Διαδικτύου και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Παράλληλα, η παγκόσμια τάση για βιώσιμη ανάπτυξη και διαχείριση των φυσικών πόρων, αποκτά μεγαλύτερη δυναμική και εξελίσσεται σε μέγα-τάση.

Σε αυτό το περιβάλλον, η Ευρώπη και η Ευρωπαϊκή οικονομία παραμένει ο “μεγάλος ασθενής”, με ακόμη πιο ισχνές οικονομικές επιδόσεις και μια αυξανόμενη διαφοροποίηση στην οικονομική δραστηριότητα μεταξύ των χωρών της Ε.Ε. και της ευρωζώνης.

Στην Ελλάδα είναι πλέον ευρέως αποδεκτό ότι ακολουθήθηκε ένα λανθασμένο μοντέλο οικονομικής ανάπτυξης, με κύρια έμφαση στην δημόσια και στην ιδιωτική κατανάλωση (εδώ είναι η σχετική μελέτη της McKinsey για τον ΣΕΒ) σε βαθμό πολύ μεγαλύτερο από τις άλλες χώρες της Ε.Ε. Αυτό σε συνδυασμό με το πολύ μικρό αριθμό των Ξένων Άμεσων επενδύσεων (οι οποίες κυρίως αφορούν σε εξαγορές εταιρειών) σε σχέση πάλι με τις άλλες χώρες τις Ε.Ε., είναι από τους κύριους παράγοντες της χαμηλής παραγωγικότητας του ανθρώπινου δυναμικού στην Ελλάδα, η οποία παρουσιάζει και σημαντική μείωση τα τελευταία 5 χρόνια στην Ελλάδα. Κανείς από τους ομιλητές δεν συνέδεσε το έλλειμμα ανταγωνιστικότητας και παραγωγικότητας με το επίπεδο του μισθολογικού κόστους στην Ελλάδα, κάτι που συζητείται αρκετά δημόσια τελευταία.

Μια άλλη ενδιαφέρουσα οπτική γωνία για αυτό το θέμα είναι αυτή της μελέτης του κ. Α. Δοξιάδη, ο οποίος δείχνει ότι τα ¾ της Ελληνικής οικονομίας παράγουν προϊόντα και υπηρεσίες μη εμπορεύσιμα σε μια παγκόσμια οικονομία, προτείνοντας ταυτόχρονα τη μετάβαση της Ελληνικής οικονομικής δραστηριότητας σε εμπορεύσιμα αγαθά και υπηρεσίες.

Η Φινλανδία είναι ένα ενδιαφέρον παράδειγμα μετάβασης μιας οικονομίας από τον πρωτογενή τομέα σε μια οικονομία υπηρεσιών υψηλής προστιθέμενης αξίας. Αξίζει να σημειώσουμε ότι η Φινλανδία έκανε αυτή τη μετάβαση ενώ εφάρμοζε ένα αυστηρό πρόγραμμα δημοσιονομικής προσαρμογής, σε συνδυασμό όμως με ένα ισχυρό και ξεκάθαρο αναπτυξιακό πρόγραμμα εστιασμένο στην εκπαίδευση, την καινοτομία και την εξωστρέφεια. Παρότι έχουμε τους ίδιους δείκτες στην εκπαίδευση με την Φινλανδία, δεν έχουμε τα αποτελέσματα σε ευρεσιτεχνίες, καινοτομίες και πρακτικές εφαρμογές αυτής της γνώσης, την οποία αποκτούμε αλλά παραμένει σε θεωρητικό επίπεδο. Η Ελλάδα παραμένει τελευταία στους δείκτες καινοτομίας, στην Ε.Ε. των 27, τη στιγμή που η σημασία της καινοτομίας σε μια κοινωνία και οικονομία γνώσης, ολοένα και αυξάνει.

Επέλεξα 3 τομείς αναπτυξιακού ενδιαφέροντος για την Ελλάδα, κυρίως με γνώμονα το πολλαπλασιαστικό όφελος που μπορούν να έχουν στο ΑΕΠ, στη δημιουργία θέσεων εργασίας, αλλά και με γνώμονα τη ταχύτερη και αποτελεσματικότερη μετάβαση σε μια οικονομία γνώσης, εμπορεύσιμων αγαθών και κυρίως υπηρεσιών υψηλής προστιθέμενης αξίας.

Οι 3 προτεινόμενοι αναπτυξιακοί πυλώνες είναι:

1.   Η πιο επιθετική επένδυση σε Τεχνολογίες Πληροφορικής και Επικοινωνιών (ΤΠΕ)
2.   Η ενεργοποίηση έργων σε βιώσιμες αστικές αναπλάσεις
3.   Η ενδυνάμωση ενός επενδυτικού οικοσυστήματος στην Ελλάδα

Αυτοί οι πυλώνες πρέπει να βασίζονται και να αναπτύσσονται σε μια κοινή πορεία με το Δημόσιο, τους Εκπαιδευτικούς Φορείς, τον Ιδιωτικό τομέα και την Επιχειρηματικότητα, μια καινούρια ‘ταυτότητα’ για την Ελλάδα και την ενδυνάμωση του ‘Κοινωνικού Κεφαλαίου’ (των σχέσεων εμπιστοσύνης) στην Ελληνική κοινωνία.Προϋπόθεση για τη συζήτηση αυτή αποτελεί η οριστικοποίηση των συζητήσεων για τη βιωσιμότητα του Ελληνικού δημόσιου χρέους, η παραμονή μας στο ευρώ και η επάνοδος στη σταθερότητα του Ελληνικού χρηματοπιστωτικού συστήματος.

Όσον αφορά στον πρώτο πυλώνα, την επιθετική επενδυτική πολιτική στις ΤΠΕ οι παρατηρήσεις μου ήταν οι εξής:

·               Υπάρχουν αρκετές εταιρείες στην Ελλάδα στις ΤΠΕ οι οποίες είναι πετυχημένες παγκόσμια και αφενός παράγουν εμπορεύσιμα προϊόντα και υπηρεσίες σε μια παγκόσμια αγορά, αφετέρου προσελκύουν διεθνές επενδυτικό ενδιαφέρον. Μπορείτε να δείτε αρκετές από αυτές εδώ
·               Η Ελλάδα είναι από τις τελευταίες χώρες στην Ε.Ε. σε δημόσιες επενδύσεις σε ΤΠΕ. Επειδή δεν υπάρχει σύστημα αξιολόγησης της αποτελεσματικότητας των δημοσίων επενδύσεών μας, πολλοί αμφισβητούν την αποτελεσματικότητα της μεγάλης πλειοψηφίας αυτών. Το γεγονός ότι οι υποδομές σε ΤΠΕ είναι τόσο κρίσιμες για ένα κράτος του 21ου αιώνα όσο οι υποδομές σε δρόμους και δίκτυα μεταφοράς, σε ένα κράτος του 19ου και 20ου αιώνα, καταδεικνύει την ανάγκη για μια πιο ισορροπημένη αλλά και επιθετική προώθηση αυτών των επενδύσεων, οι οποίες έχουν και άμεσο πολλαπλασιαστικό όφελος στο ΑΕΠ
·               Είναι σημαντικό να τονίσουμε ότι οι ΤΠΕ δρουν πολλαπλασιαστικά στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας σε όλους τους τομείς όπου χρησιμοποιούνται. Ο τομέας της ηλεκτρονικής διακυβέρνησης είναι ίσως από τους πιο κρίσιμους, όχι μόνο γιατί είμαστε τελευταίοι στην Ε.Ε. των 27 σε διαθεσιμότητα και αποτελεσματικότητα υπηρεσιών ηλεκτρονικής διακυβέρνησης, αλλά και γιατί τα οφέλη από την εφαρμογή αυτών των υπηρεσιών είναι απαραίτητα για να προχωρήσει και η διοικητική μεταρρύθμιση για τον εκσυγχρονισμό της Δημόσιας Διοίκησης
·               Παράδειγμα επιτυχούς τέτοιας πολιτικής είναι η Εσθονία, χώρα στην οποία οι πολίτες της ψηφίζουν σε τοπικές εκλογές με χρήση ΤΠΕ
·               Κατέθεσα και 3 προτάσεις για την επίτευξη των ανωτέρω:
·         Χρησιμοποίηση νέων ‘εργαλείων’ για τα έργα δημοσίων επενδύσεων σε ΤΠΕ όπως οι Συμπράξεις Δημοσίου Ιδιωτικού τομέα (ΣΔΙΤ), τοoutsourcing (παροχή υπηρεσιών από τρίτους) και οι παραχωρήσεις
·         Επιτάχυνση των προγραμμάτων για τις δημόσιες και ιδιωτικές επενδύσεις (π.χ. προγράμματα ICT4growth, ICT4markets)
·         Χρησιμοποίηση της δυνατότητας να δώσουμε ειδικά κίνητρα και εκτός κοινοτικών κανονισμών λόγω της κατάστασης της Ελληνικής οικονομίας για την προσέλκυση επενδύσεων σε ΤΠΕ (κέντρων έρευνας και ανάπτυξης)
Για το δεύτερο πυλώνα των βιώσιμων αστικών αναπλάσεων παρατήρησα τα εξής:
·               Όταν αναφέρομαι σε ‘βιώσιμες αστικές αναπλάσεις’ εννοώ την χρήση νέων τεχνολογιών (ΤΠΕ, ανανεώσιμων πηγών ενέργειας(ΑΠΕ), ‘έξυπνων υλικών’ και άλλα) για έργα ανάπλασης δημόσιων και ιδιωτικών κτιρίων, δικτύων κοινής ωφελείας, διαχείρισης απορριμμάτων, ‘έξυπνων’ δικτύων κοινής ωφελείας και πράσινων μεταφορών
·               Είναι δεδομένο ότι ένα ζητούμενο σήμερα είναι η αποδοτικότερη χρήση των φυσικών και ενεργειακών πόρων και για αυτό πρέπει να κάνουμε τουςαστικούς ιστούς πιο αποδοτικούς. Κοινό χαρακτηριστικό λοιπόν όλων αυτών των έργων είναι η εξοικονόμηση πόρων και η μείωση κόστους με όφελος για όλους.
·               Στην Ελλάδα, η οικονομική παραγωγική δραστηριότητα στον κατασκευαστικό τομέα έχει μειωθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια, και παρότι οι ΑΠΕ έχουν απορροφήσει αρκετό παραγωγικό δυναμικό, υπάρχει ακόμη πολύ δυναμικό το οποίο θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί σε τέτοια έργα.
·               Παράδειγμα τέτοιου έργου υλοποιημένου σε ΣΔΙΤ είναι η περίπτωση της πόλης του Βερολίνου η οποία αναβαθμίζοντας ενεργειακά 7 δημόσια κτίρια, κατέληξε να έχει όφελος ετήσια €5,3 εκάτ.
·               Υπολογίζεται ότι έργα ενεργειακής αναβάθμισης κτιρίων μπορούν να δημιουργήσουν 500.000 νέες θέσεις εργασίας στην Ε.Ε.
·               Στην Ελλάδα έχουμε διαθέσιμα χρηματοδοτικά εργαλεία για να κάνουμε τέτοια έργα και χρειάζεται η άμεση ενεργοποίησή τους όπως:
·         Εξοικονομώ κατ’οίκον
·         Εξοικονομώ για δήμους
·         Ενεργοποίηση νομοθεσίας για Εταιρείες Ενεργειακών Υπηρεσιών
·         Πρόγραμμα ‘Πράσινα Σχολεία’
·         Πρόγραμμα ‘Πράσινος Τουρισμός’
·         Ενεργειακή αναβάθμιση δημόσιων κτιρίων
·               Τέλος υπάρχουν διαθέσιμα κεφάλαια και προγράμματα από την ΕυρωπαϊκήΤράπεζα Επενδύσεων για βιώσιμες αστικές αναπλάσεις τα οποία χρησιμοποιούνται σε 7 πόλεις στη Βουλγαρία αλλά μόνο σε 1 δήμο στην Ελλάδα.
Για τον τρίτο πυλώνα της ενδυνάμωσης του επενδυτικού οικοσυστήματος στην Ελλάδα παρατήρησα τα εξής:
·               Υπάρχει ήδη ένα ενεργό επενδυτικό οικοσύστημα στην Ελλάδα
·               Για να μπορέσουν οι Ελληνικές εταιρείες να γίνουν πιο ανταγωνιστικές και εξωστρεφείς είναι απαραίτητη η στήριξή τους από τέτοιες εταιρείες όχι μόνο κεφαλαιακά αλλά και σε επίπεδο παροχής τεχνογνωσίας και πρόσβασης στις παγκόσμιες αγορές
·               Είναι ξεκάθαρο ότι για να δημιουργηθούν νέες θέσεις εργασίας θα πρέπει να δημιουργηθούν νέες εταιρείες καινοτόμου επιχειρηματικότητας στις οποίες οι επενδυτικές εταιρείες μπορούν να παίξουν σημαντικό ρόλο στην εξέλιξή τους
·               Ένα πολύ ενδιαφέρον τέτοιο οικοσύστημα έχει δημιουργηθεί στο Ισραήλ με αξιοθαύμαστα αποτελέσματα
·               Στην Ελλάδα υπάρχουν κάποιες ενέργειες για να προσελκύσουμε επενδυτικά κεφάλαια από την Δημόσια διοίκηση (όπως η δημιουργία των προγραμμάτων για επενδυτικές εταιρείες, οι δημιουργία clusters και άλλα)
·               Επίσης υπάρχουν και πολλά παραδείγματα από άλλες χώρες δράσεων προσέλκυσης τέτοιων κεφαλαίων και εταιρειών
·               Το σημαντικότερο όμως για να καταφέρουμε να προσελκύσουμε και να ενδυναμώσουμε ένα τέτοιο οικοσύστημα είναι ένα σταθερό νομικό και φορολογικό σύστημα και προς τούτο παρουσίασα περίπτωση ενός νόμου (του νόμου 89/67) ο οποίος έγινε για να προσελκύσει η Ελλάδα διεθνή επενδυτικά κεφάλαια (στη ναυτιλία) και παρέμεινε ο ίδιος για τα τελευταία 45 χρόνια. Οι περιστάσεις απαιτούν αντίστοιχα γενναίες πολιτικές αποφάσεις.

Στο τρίτο κομμάτι της ομιλίας μου προσπάθησα να παρουσιάσω κάποιες σκέψεις για τους βασικούς φορείς οι οποίοι πρέπει να εμπλακούν σε μια τέτοια αναπτυξιακή προσπάθεια: το Δημόσιο, οι Εκπαιδευτικοί φορείς, ο Ιδιωτικός τομέας και η Επιχειρηματικότητα, το ‘Κοινωνικό Κεφάλαιο’ και βεβαίως η ανάγκη για μια καινούρια ταυτότητα / brand της Ελλάδας, πέρα και πάνω από την κλασσική διαφημιστική καταχώρηση.

Η ουσία είναι ότι ο εθελοντισμός μεταξύ άλλων, δομεί σχέσεις εμπιστοσύνης σε μια κοινωνία, μεταξύ των μελών της αλλά και με την ίδια τη δομή, πράγμα το οποίο είναι πολύ σημαντικό για μια ισορροπημένη και βιώσιμη ανάπτυξη. Συνεχίζουμε να είμαστε τελευταίοι και σε αυτό το δείκτη σε ευρωπαϊκό επίπεδο αλλά υπάρχουν ενθαρρυντικά σημάδια ότι αυτό αλλάζει.

Είναι δεδομένο ότι αντιμετωπίζουμε πρωτοφανείς προκλήσεις σαν κοινωνία και σαν άτομα. Αισιοδοξώ ότι θα βρούμε την αποφασιστικότητα, το κουράγιο και τη δύναμη, όχι μόνο να ανταπεξέλθουμε δημιουργικά αλλά και να αφήσουμε κάτι μεγαλύτερο στην επόμενη γενιά από αυτό που παραλάβαμε.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s